Christie's, 20 Şubat–5 Mart 2025 tarihleri arasında yapay zekâ kullanılarak üretilmiş eserlere ayrılmış ilk müzayedesini düzenledi. "Augmented Intelligence" başlıklı çevrimiçi satışta 34 eser yer aldı. The Art Newspaper'a göre satış duyurulduktan sonra, 8 Şubat'ta, müzayedenin iptalini isteyen bir açık mektup yayımlandı ve mektup kısa sürede 6.500'e yakın imzaya ulaştı. Christie's geri adım atmadı.
İmzacıların itirazı, satıştaki birçok eserin telifli görseller izinsiz kullanılarak eğitilmiş modellerle üretildiği yönündeydi. Mektup, bu modelleri geliştiren şirketlerin sanatçıların emeğini ücret ödemeden kullandığını ve sonunda o sanatçılarla yarışan ürünler sattığını ileri sürüyordu. Christie's ise satışa katılan sanatçıların köklü ve çok yönlü pratiklere sahip olduğunu, bazılarının eserlerinin müzelerde bulunduğunu hatırlattı.
Satış toplam 728.784 dolar getirdi ve 600 bin dolarlık tahmini aştı. En yüksek fiyatı Refik Anadol'un "Machine Hallucinations – ISS Dreams – A" (2021) adlı eseri 277.200 dolarla aldı. Christie's, teklif verenlerin yüzde 48'inin Y ve Z kuşağından, yüzde 37'sinin ise kuruma ilk kez gelen alıcılardan oluştuğunu açıkladı. AFP'nin haberi ise 34 lotun 14'ünün ya hiç teklif almadığını ya da tahminin altında satıldığını belirterek sonuçları karışık olarak nitelendirdi.
Aynı rakamların iki farklı okumaya imkân vermesi, bu tartışmanın doğasını da özetliyor. Destekçiler satışın yeni bir koleksiyoner kuşağını müzayede salonuna çektiğini öne çıkarıyor. Eleştirmenler ise toplam hasılatın bir büyük müzayede evinin tek bir orta ölçekli resim satışına denk geldiğini, dolayısıyla bu ilginin sanat piyasası içinde marjinal kaldığını hatırlatıyor.
Satıştaki eserlerin yapay zekâyı kullanma biçimleri de birbirinden çok farklıydı. Harold Cohen'in AARON programıyla ürettiği tarihî işler, Charles Csuri'nin 1966 tarihli bilgisayar sanatı örneği ve Sougwen Chung'ın robotla birlikte resim yaptığı işleri, metin istemiyle üretilmiş görüntülerle aynı başlık altında toplanıyordu. Bu durum, Artsy'nin 2026'da yayımlayacağı ankette galerilerin yapay zekâ sanatını tanımlayamamasıyla ilgili bulgunun erken bir işaretiydi.
Figüratif sanat açısından satışın dikkat çekici lotlarından biri Pindar Van Arman'ın "Emerging Faces" adlı eseriydi. Robotik bir sistemle yüz üreten iş, AFP'ye göre hiç geçerli teklif almadı. Bu sonuçtan genel bir çıkarım yapmak için tek bir örnek yeterli değil.
---
Kaynaklar: The Art Newspaper (5 Mart 2025); Artsy (7 Mart 2025); ARTnews (5 Mart 2025); AFP / Malay Mail (6 Mart 2025).