Mekânsal yerleştirme. Kuleler üzerine 3 boyutlu lentiküler baskı. 2020.
Argos, sergi mekânının girişinde karşılaşılan ve izleyicinin hareketiyle değişen üç boyutlu lentiküler görüntülerden oluşan bir yerleştirmedir. Farklı yüksekliklerdeki kulelerin üzerinde yalnızca açık ve kapalı bir göz imgesi bulunur. İzleyici kulelerin önünden geçerken görüntü değişir. Açık olan göz kapanır, kapalı olan açılır.
Burada önemli olan gözün kime ait olduğu değil, bakma eyleminin kendisidir. Aynı göz imgesinin tekrar edilmesi, kişisel bir bakışı değil, izleme ve izlenme arasındaki ilişkiyi öne çıkarır. Sergi salonuna giren herkes, kendi hareketinin görüntüyü değiştirdiğini görür. Bir bakıma gözleri o açıp kapatır.
Fakat bu ilişki çok kısa sürede tersine döner. İzleyici başlangıçta görüntüyü değiştiren, yani eylemi gerçekleştiren taraftır. Birkaç adım sonra, kendisine bakan gözlerin farkına varır ve bu kez bakışın nesnesi olduğunu hisseder. Eyleyen ile izlenen arasındaki sınır, izleyicinin hareketiyle sürekli yer değiştirir.
Argos için bu dönüşüm önemlidir. Çünkü bakmak ile bakılmak arasındaki mesafe düşündüğümüz kadar sabit değildir. Birini izlediğimizde kendimizi doğal olarak özne konumunda hissederiz. Ancak aynı anda bizim de başka bir bakışın içinde olduğumuzu fark ettiğimizde bu konum değişir. İş, bu basit karşılaşmayı fiziksel ve neredeyse oyunlu bir deneyime dönüştürür.
Bu oyunlu yapı, serginin daha ağır bir arka planını da taşır. Sergide yer alan sanatçıların geçmişte maruz kaldıkları dışlayıcı bakışlara ve ötekileştirici tutumlara gönderme yapan Argos, izleyiciyi yalnızca dışarıdan bakan biri olarak bırakmaz. Bir an için o bakışın yöneldiği konuma yerleştirir. Buradaki amaç suçlayıcı bir karşılaşma yaratmak değil, bakışın yön değiştirdiğinde nasıl farklı bir deneyime dönüştüğünü hissettirmektir.
Eserin malzemesi de bu düşünceyle ilişkili kişisel bir geçmiş taşır. Çocukluğumda şekerlemelerin içinden çıkan, çoğunlukla çizgi film karakterlerini gösteren küçük lentiküler görüntüler beni büyülerdi. Görüntünün hareket ettikçe değişmesi, o zamanlar basit bir oyuncak etkisi yaratıyordu. Argos'ta aynı tekniğe yıllar sonra yeniden dönüyorum. Çocuklukta duyulan o merakı, bu kez başka bir hafızayla karşılaştırıyorum.
Bu nedenle kuleler yalnızca serginin girişini işaretleyen nesneler değil. Geçmişten bugüne taşınan bir görüntü tekniğinin, bakış ve izlenme üzerine daha karmaşık bir düşünceyle yeniden karşılaşma noktası. Çocuklukta bir eğlence nesnesi olan lentiküler görüntü, burada izleyicinin kendi konumunu fark etmesini sağlayan bir araca dönüşüyor.
Argos'un izleyiciden beklediği ise bu oyuna dahil olması. Kendisine bakan gözlerden rahatsız olmak yerine onlarla ilişki kurması, hareket ettikçe görüntünün değişmesini fark etmesi ve bir süreliğine bakışın iki tarafında birden bulunabilmesi.
Belki de işin en hafif ama en önemli tarafı burada. Bizi izleyen gözlerle karşılaştığımızda, her zaman geri çekilmek zorunda değiliz. Bazen bakışın yönünü değiştirmek ve onunla oynamak da mümkün.
