61. Venedik Bienali'nin açılış haftasında, 1 Mayıs 2026'da beş kişilik Uluslararası Jüri'nin üç üyesi istifa ettiğini açıkladı. Gerekçe, bienal yönetiminin İtalya'nın aşırı sağcı hükümetiyle kurduğu ilişki ve İsrail'in katılımına yönelik tutumuydu. İstifa eden jüri üyeleri, bienalin bağımsız bir kültürel alan olmaktan çıktığını ve kurumsal güvenilirliğini yitirdiğini belirtti.
Bu istifa, Venedik Bienali'nin 130 yılı aşan tarihinde nadir görülen bir kurumsal krizdir. Jüri, bienalin en prestijli ödülleri olan Altın Aslan'ı (Leone d'Oro) vermekle görevlidir. Kalan iki üyenin ödülleri dağıtıp dağıtamayacağı, dağıtılırsa bu ödüllerin meşruiyetinin nasıl tartışılacağı açılış günlerinin başlıca gündemi oldu. Bienal yönetimi istifaları "üzüntüyle karşıladığını" açıkladı ancak geri adım atmadı.
Olay, sanat dünyasında uzun süredir biriken bir gerilimin patlama noktasıdır. Son yıllarda Documenta'dan Venedik'e, São Paulo'dan Sydney'e kadar büyük uluslararası sergiler, jeopolitik çatışmaların ve kurumsal finansman kaynaklarının tartışıldığı alanlara dönüştü. Sanatçılar ve küratörler, kurumların sergiledikleri işlerin eleştirel söylemiyle yönetimsel pratikleri arasındaki uçurumu giderek daha açık biçimde sorguluyor.
Bu durum, sergilenen eserlerin izlenme biçimini de değiştiriyor. Bir bienalin giriş kapısında protestolar sürerken ve jürisi dağılmışken, galerilerin içindeki resimlere yalnızca estetik nesneler olarak bakmak güçleşir. Koyo Kouoh'un "In Minor Keys" başlığı altında topladığı şefkat, dinleme ve yas temalı işler, dışarıdaki krizin gölgesinde ya bir sığınak ya da gerçeklikten kopuk bir jest olarak okunma riskiyle karşı karşıya kaldı.
Jüri istifası, sanat kurumunun otoritesinin sınırlarını gösterdi. Bir kurum, bütçesini ve fiziksel mekânını koruyabilir; ancak kültürel meşruiyetini sanatçıların ve uzmanların rızası olmadan sürdüremez. 2026 Venedik'i, altın ödüllerinden çok bu çatlağın görünür kıldığı kurumsal kırılganlıkla hatırlanacaktır.
Kaynaklar: Artforum (1 Mayıs 2026); Hyperallergic (2 Mayıs 2026); e-flux announcements (3 Mayıs 2026); The Art Newspaper (4 Mayıs 2026).