14 Mayıs 2024'te Buckingham Sarayı'nda III. Charles'ın taç giyme töreninden sonra yapılan ilk resmî portresi açıldı. Portreyi İngiliz ressam Jonathan Yeo yaptı. Resim, kralın Drapers' Company adlı tarihî loncaya elli yıllık üyeliğini anmak için sipariş edilmişti ve yaklaşık iki metreyi aşan boyuyla kralı Galler Muhafızları üniforması içinde, ellerini kılıcının kabzasına koymuş hâlde gösteriyordu.
Resmi tartışmaya açan, rengiydi. Yeo üniformayı, arka planı ve kralın bedenini neredeyse tamamen koyu bir kırmızıyla boyamıştı; yalnızca yüz ve eller bu kırmızının dışında kalıyordu. Kralın omzunun üzerinde bir kelebek uçuyordu. Sosyal medyada tepkiler ikiye bölündü. Bir kesim kırmızıyı kan ve imparatorluk şiddetiyle ilişkilendirdi. Bir başka kesim resmin ustalığını ve cesur renk tercihini beğendi. Artlyst'in aktardığına göre Yeo, kelebeği dönüşümün ve kralın uzun süredir sürdürdüğü çevre duyarlılığının simgesi olarak açıkladı.
11 Haziran'da portre, sergilendiği Londra'daki Philip Mould Galerisi'nde bir protesto eylemine hedef oldu. Hayvan hakları grubu Animal Rising'den iki kişi, kralın yüzünün üzerine animasyon karakteri Wallace'ın resmini yapıştırdı ve yanına çiftlik hayvanlarına yönelik bir kampanya mesajı taşıyan bir konuşma balonu ekledi. Londra polisine göre tablo ve üzerindeki koruyucu cam zarar görmedi; galeri de suç duyurusunda bulunmadı.
Resmî portre, protesto ve sosyal medya
Bu olay, 2022'den beri müzelerde tekrar eden bir eylem biçiminin parçasıydı. İklim ve hayvan hakları aktivistleri, dikkat çekmek için tanınmış tablolara yönelik eylemler düzenliyor. Eylemcilere göre bu, medyanın başka türlü görmezden geldiği bir meseleyi gündeme taşımanın yoludur. Eleştirenler ise sanat eserlerini ve müzeleri siyasal mesajların aracı hâline getirmenin kültürel varlıkların korunmasına zarar verdiğini ve kamuoyunun desteğini azalttığını savunuyor.
Resmî portre türünün kendisi de bu tartışmada yer alıyor. Tarih boyunca hükümdar portreleri, iktidarın görsel meşruiyetini kurmak için yapıldı. Hans Holbein'in VIII. Henry'si ya da Hyacinthe Rigaud'nun XIV. Louis'si bu geleneğin en bilinen örnekleridir. Bugün bir kraliyet portresi hem bu geleneğe hem de sosyal medyanın anlık ve alaycı bakışına hitap etmek zorunda. Yeo'nun resmi, geleneksel öğeleri (üniforma, kılıç, dimdik duruş) çağdaş bir renk ve yüzey anlayışıyla birleştirerek bu iki talep arasında bir denge aramaya çalıştı.
Portrenin kendisi üzerine bir yargıya varmak için onu doğrudan görmek gerekir; ekran görüntüleri kırmızının yoğunluğunu ve yüzeyin katmanlarını aktarmakta yetersiz kalıyor. Resmin sosyal medyada bir meme'e dönüşmesi, bir portrenin bugün duvarda asılı durmasından çok ekranlarda dolaşmasıyla varlık kazandığını da gösterdi.
Kaynaklar: Artlyst (Haziran 2024); ABC News / Good Morning America (11 Haziran 2024); Arab News (Haziran 2024); Entertainment Tonight (Haziran 2024).