61. Venedik Bienali'nin ana sergisi "In Minor Keys", 9 Mayıs–22 Kasım 2026 tarihleri arasında Giardini ve Arsenale'de açık. Serginin küratörü Koyo Kouoh, bienal açılmadan bir yıl önce, 2025'te 57 yaşında öldü. Başlığı, sanatçı listesini, kuramsal çerçeveyi ve mekân düzenini kendisi belirlemişti. Sergiyi Kouoh'un seçtiği yedi kişilik bir ekip hayata geçirdi.
Bu koşullar serginin okunmasını kaçınılmaz olarak etkiliyor. Wallpaper* dergisinin değerlendirmesi serginin yas duygusuyla dolu olduğunu, ancak bu duygunun meditatif bir damarla dengelendiğini yazdı. The Art Newspaper eleştirmeni sergiye beş üzerinden üç buçuk yıldız verdi ve Kouoh'un vizyonunu onun istediği biçimde gerçekleştirmenin imkânsız olduğunu kabul etti.
Figür açısından serginin en dikkat çekici anlarından biri Maria Magdalena Campos-Pons'un resmi. Tuvalde Kouoh, manolya dalları arasında, yırtıcı bir kuşun pençeleriyle bir dalın üzerinde duruyor. Yanında Toni Morrison var; o da pençelerle resmedilmiş. Bu portre, ölmüş bir küratörü kendi sergisinin içine yerleştiriyor. Portrenin en eski işlevlerinden biri olan yokluğu telafi etme, burada bir kurumsal jest ile birleşiyor.
Başlıktaki "minör" kavramı, müzikteki minör tonu ve adalar anlamına gelen İngilizce "key" (cay) sözcüğünü birlikte çağırıyor. The Art Newspaper bu çift anlama dikkat çekti. Figüratif sanat için bu çerçeve önemlidir: büyük tarihsel anlatıların kahramanı olmayan, kısık sesle konuşan bedenler sergi boyunca öne çıkıyor.
Ben Davis'in Artnet'teki ilk izlenim yazısı farklı bir noktaya işaret etti. Davis'e göre bir yıl önce tasarlanmış bu sergi, geçmişe dönük tonunu koruyamıyor ve güncel siyasal çöküş ana galerilere kadar sızıyor. İki okuma birbirini dışlamıyor. Kouoh'un şefkat ve dinleme üzerine kurduğu çerçeve, 2026'nın savaş gündemiyle karşılaşınca bazı izleyiciler için teselli, bazıları için yetersiz bir yanıt olarak algılanıyor.
Bu sergi, küratöryel yazarlık sorusunu da gündeme getiriyor. Tasarlayıcısı olmadan kurulan bir sergi kimin sergisidir? Bienal bu soruyu açıkça yanıtlamadı. Belki de yanıtlamaması, Kouoh'a en sadık tutumdu.
Kaynaklar: Wallpaper* (7 Mayıs 2026); The Art Newspaper (8 Mayıs 2026); Artnet News, Ben Davis (6 Mayıs 2026); Universes in Universe.