2014 yılında sanat eleştirmeni ve ressam Walter Robinson, Artspace'te yayımlanan bir yazısında "Zombie Formalism" (Zombi Formalizm) terimini ortaya attı. Robinson bu ifadeyle, modernist soyutlamanın biçimsel kodlarını taklit eden, ancak arkasındaki tarihsel ve kuramsal ağırlıktan yoksun, tamamen piyasa için üretilmiş bir tür süsleme resmini hedef alıyordu. Bu tuvaller müzayedelerde hızla el değiştiriyor ve genç sanatçılara rekor fiyatlar kazandırıyordu.
Robinson'ın eleştirisi bir dönüm noktası oldu. Zombi Formalizm etiketi, soyut resmin piyasa spekülasyonuyla olan aşırı ilişkisini görünür kıldı. Birkaç yıl içinde bu akımın yıldızları müzayedelerde hızla değer kaybetti ve piyasa ciddi bir doygunluk yaşadı. Bu çöküş, resim alanında önemli bir boşluk yarattı.
İşte figüratif resmin son on yılda yaşadığı küresel patlama, büyük ölçüde bu boşluğun içine doğdu. Koleksiyonerler ve kurumlar, içeriği belirsiz soyut yüzeylerden kaçarak anlatısı olan, kimlik, beden ve toplumsal meseleleri ele alan işlere yöneldiler. Figür, soyutlamanın kaybettiği "anlam" ve "özgüllük" vaadini geri getirdi.
Two Coats of Paint'in Mayıs 2026 tarihli geriye dönük değerlendirmesinde de belirtildiği gibi, figüratif resmin bugünkü popülaritesi yalnızca içsel bir estetik zorunluluktan değil, soyutlamanın piyasada tüketilme hızına duyulan tepkiden de beslendi. Ancak bugün benzer bir tehlike figüratif resim için de geçerli. Aynı kimlik ve mahremiyet temalarını tekrarlayan, pürüzsüz ve kolay tüketilir figürler pazarı doyurmaya başladı.
Bir etiketin gücü, eleştirdiği nesneyi aşındırmasında yatar. Robinson'ın terimi soyutlamanın bir biçimini öldürdü; ancak resim yapma ihtiyacını ortadan kaldırmadı. Bugün sorulması gereken soru, figüratif resmin kendi "zombi" versiyonunu ne zaman üreteceğidir: Yani, bedenin politik ağırlığından soyulmuş, yalnızca piyasanın talep ettiği formülleri tekrarlayan bir figür resmi ne kadar uzakta?
Resmin gücü, piyasa kategorilerine sığmayan, izleyiciyi kolay bir teselliye davet etmeyen direncinde saklıdır.
Kaynaklar: Walter Robinson, Artspace (Nisan 2014); Two Coats of Paint retrospektif analizi (21 Mayıs 2026); Frieze Magazine arşivi.