20 Kasım 2024'te Sotheby's New York'taki çağdaş sanat akşam müzayedesinde, Maurizio Cattelan'ın 2019 tarihli "Comedian" adlı işi 6,2 milyon dolara satıldı. İş, duvara gri bantla yapıştırılmış bir muzdan oluşuyor. Tahmini fiyat bir milyon dolar civarındaydı. Alıcı, kripto para girişimcisi Justin Sun oldu. Sun, 29 Kasım'da Hong Kong'da düzenlediği bir basın toplantısında muzu duvardan alıp yedi.
Alıcının satın aldığı şey muzun kendisi değildi. Artnet'in aktardığına göre eser, bir özgünlük sertifikası ve muzun duvara hangi yükseklikte yapıştırılacağını tarif eden kurulum talimatlarıyla birlikte satılıyor. Muz çürüdüğünde yenisiyle değiştiriliyor. Müzayede için kullanılan muz, Sotheby's binasının yakınındaki bir meyve tezgâhından birkaç sente alınmıştı.
"Comedian", Art Basel Miami Beach'te 2019'da ilk kez sergilendiğinde de büyük bir ilgi ve alay konusu olmuştu. Fuar sırasında bir sanatçı muzu duvardan alıp yemiş, yerine yenisi konmuştu. İşin üç edisyonu o dönemde satılmış, biri daha sonra New York'taki Guggenheim Müzesi'ne bağışlanmıştı.
Kavramsal nesne ve figüratif resmin tekliği
Figüratif sanat üzerine bir diziye bu işi dahil etmek garip görünebilir. Burada ilgi çekici olan karşıtlık. Kavramsal sanat, 1960'lardan itibaren eserin değerinin fiziksel nesneden çok fikirde ve o fikri belgeleyen sertifikada yattığını savundu. Sol LeWitt'in duvar çizimleri de talimatlarla satılır ve başkaları tarafından uygulanabilir. Cattelan'ın muzu bu mantığı en uç noktaya taşıyor: nesne tamamen değiştirilebilir, eserin kimliği yalnızca bir belgeye bağlı.
Figüratif resim ise tam tersine, fiziksel nesnenin tekliğine dayanır. Bu dizide ele alınan Auerbach portrelerinde değer, boyanın yüzeyde bıraktığı izde, ressamın elinin ve zamanının maddi kaydındadır. Bir Auerbach tablosunu yenisiyle değiştirmek mümkün değildir; bir Cattelan muzunu değiştirmek ise eserin işleyişinin parçasıdır.
2024 sonbaharı bu iki değer anlayışını yan yana gösterdi. Aynı ay Ai-Da'nın Turing portresi bir milyon doları aştı, Frank Auerbach öldü ve bir muz 6,2 milyon dolara satıldı. Bu sonuçlardan sanat piyasası hakkında genel bir yargıya varmak yöntemsel olarak mümkün değil. Her satış kendi koşullarına, alıcısına ve medya ilgisine bağlı. Yine de bu yan yanalık, bir sanat eserinin değerinin nerede oluştuğu sorusuna verilebilecek yanıtların ne kadar farklılaştığını gösteriyor: elin izinde mi, bir makinenin ürettiğinde mi, yoksa bir belgenin taşıdığı fikirde mi?
Kaynaklar: Artnet News (Kasım 2024); Fox News / AP (29 Kasım 2024); DOGOnews (10 Aralık 2024).