David Hockney 11 Haziran 2026'da, 89. doğum gününe bir ay kala evinde öldü. Haberin ardından sosyal medyada biriken havuz görüntüleri, ressamın hangi imgeyle hatırlanacağını ilk günden belirledi. Bu tercih anlaşılır. Yine de Hockney'nin asıl meselesini örten bir kolaylık taşıyor.
Hockney 1960'ların başında, soyutlamanın eleştirel otoriteyi elinde tuttuğu bir ortamda figürle çalışmayı sürdürdü. Bunu bir manifestoyla yapmadı. Arkadaşlarını, sevgililerini, anne babasını boyadı. "My Parents" ya da "Mr and Mrs Clark and Percy" gibi çift portrelerinde figürler birbirine pek bakmaz; aralarındaki boşluk resmin konusuna dönüşür. Portre burada bir ilişkinin kaydını tutar.
İkinci mesele görmenin kendisiyle ilgilidir. 1980'lerdeki Polaroid kolajlar, tek bakış noktasına dayanan perspektifin insan görüşünü eksik aktardığı tezine dayanıyordu. Hockney aynı soruyu 2000'lerin sonundan itibaren iPhone ve iPad ile sürdürdü. 2011'de Doğu Yorkshire'da ürettiği "The Arrival of Spring in Woldgate" dizisinde ekran, mevsimin günden güne değişimini kaydeden bir deftere dönüştü.
Bill Arning, Haziran 2026'da Two Coats of Paint'te yayımlanan yazısında Hockney için gelen anma dalgasının yakın bir geçmişi hatırlattığını yazdı: figüratif resmin eleştirel çevrelerde geri kalmış bir eğilim sayıldığı yılları. Arning'e göre bugün eşcinsel figüratif resimde on yıla yayılan bir yükseliş yaşanıyor. Piyasa gözlemi olarak bu tespit savunulabilir. Hockney'nin etkisini konu seçimiyle ölçmek ise eksik kalır, çünkü onun kalıcı sorusu bakışın araçla birlikte nasıl değiştiğiydi.
Tate Britain, ölümün ardından yaptığı açıklamada 2017'deki retrospektifin kurum tarihinin en çok ziyaret edilen sergisi olduğunu hatırlattı. Bu sayı popülerliği ölçer. Eleştirel değeri ölçmek için başka araçlar gerekir ve önümüzdeki yıllarda yazılacak Hockney literatürünün başlıca yöntem sorunu bu ikisini birbirinden ayırmak olacak.
Hockney, figürün kendini savunmak zorunda kaldığı kuşağın son büyük temsilcilerindendi. Bugün figürle çalışan genç ressamlar bu savunma yükünü taşımıyor. Hockney'nin çözdüğü sorun ortadan kalktı. Sorduğu soru yerinde duruyor: Bir yüzü tuvalde mi, ekranda mı, yoksa bellekte mi daha doğru görürüz?
Kaynaklar: Associated Press / PBS NewsHour (12 Haziran 2026); ČTK üzerinden Archiweb (13 Haziran 2026); Bill Arning, Two Coats of Paint (24 Haziran 2026).