Amerikalı ressam Jo Baer, 21 Ocak 2025'te 95 yaşında öldü. ARTnews ölüm haberini, onu minimalizmi reddederek radikal figürasyona yönelen ressam olarak tanıtan bir başlıkla verdi.
Baer 1960'larda New York'ta minimalist resmin önde gelen isimleri arasındaydı. Resimleri çoğunlukla beyaz ya da açık gri yüzeylerden ve kenarlarda dolaşan ince renkli bantlardan oluşuyordu. Bu resimler, Donald Judd ve çevresinin nesne ile resim arasındaki ilişkiye dair tartışmalarına katılıyordu. Baer 1975'te New York'u terk edip İrlanda'ya, ardından Amsterdam'a yerleşti. 1983'te yayımladığı "I Am No Longer an Abstract Artist" başlıklı yazısında soyutlamadan ayrıldığını ilan etti.
Bu kararın zamanlaması dikkat çekici. 1980'lerin başı, Almanya'da Baselitz ve arkadaşlarının, İtalya'da Transavanguardia'nın, ABD'de ise Julian Schnabel ve David Salle gibi ressamların figürü yeniden resme taşıdığı yıllardı. Baer bu dalganın bir parçası sayılmaz. Onun figürasyonu ekspresyonist değildi. Baer'in geç dönem resimlerinde tarih öncesi figürler, taşlar, hayvanlar, beden parçaları ve yazılar geniş, açık yüzeylerde dağınık biçimde yer alır. Sanatçı bu yaklaşımı "radikal figürasyon" olarak adlandırdı.
Baer'in kararı uzun süre bir kariyer intiharı olarak değerlendirildi. Minimalist dönemi müzelerde yerini alırken, figüratif dönemi uzun süre görmezden gelindi. 2010'larda Avrupa'daki bazı sergiler bu dengeyi değiştirmeye başladı. Yine de sanatçının iki dönemini aynı ciddiyetle ele alan kapsamlı bir değerlendirme henüz yapılmış değil.
Baer örneği, modernist ilerleme anlatısının sınırlarını gösteriyor. Bu anlatıya göre sanat, figürden soyutlamaya doğru ilerler ve geri dönüş bir gerileme sayılır. Baer tam tersini yaptı ve bunu bilinçli bir entelektüel tercih olarak savundu. Onun yazıları, bu dönüşü bir nostaljiden çok, soyutlamanın dile getiremediği bir içeriğe duyulan ihtiyaç olarak açıklar.
Bugün figüratif resmin yeniden merkeze yerleştiği bir dönemde, Baer'in 1983'teki kararı öngörülü görünüyor. Bu değerlendirmenin geriye dönük bir yorum olduğunu da belirtmek gerekir. Baer'in kararı kendi zamanında bir kopuş olarak algılanmıştı.
---
Kaynaklar: ARTnews, Alex Greenberger (22 Ocak 2025); Jo Baer, "I Am No Longer an Abstract Artist", Art in America (1983).